Cảm nhận về khóa học “Xây dựng format chương trình truyền hình thực tế” | Trung tâm đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ truyền hình

slideslideslide

categoryChia sẻ

Cảm nhận về khóa học “Xây dựng format chương trình truyền hình thực tế”

    Đây là lần thứ ba tôi may mắn được tham gia lớp học về sản xuất chương trình truyền hình thực tế do thầy Benoit Chaigneau, chuyên gia người Pháp có 13 năm kinh nghiệm làm truyền hình thực tế, giảng dạy. Trước khi khóa học diễn ra, tôi đã rất háo hức đón chờ phần vì mong được gặp lại “người thân” Benoit, phần vì những điều hữu ích và thú vị sắp được tiếp nhận trong lớp học đặc biệt này.

    Còn nhớ trong năm 2011, năm đầu tiên chúng tôi được học, thầy Benoit đã dành cả 1 tuần cho chúng tôi xem rất nhiều chương trình truyền hình thực tế của thầy và đồng nghiệp, từ Đảo quyến rũ (Temptation Island), Sống sót giữa đảo hoang (Koh-Lanta), Trường dạy gián điệp (School of Spy) đến Kén vợ (Moundir). Mặc dù cũng đã được xem một vài chương trình truyền hình thực tế trước đây nhưng lần đầu tiên tôi được làm quen với khái niệm Container TV-truyền hình thực tế. Nếu như hồi trước tôi vẫn hiểu truyền hình thực tế là một chương trình theo tất cả những tình huống thực tế diễn ra ngoài cuộc sống, ghi lại tất cả những cảm xúc thực tế của nhân vật và kể lại một câu chuyện cho khán giả một cách sinh động nhất thì đến khóa học này tôi đã có một khái niệm khác. Container TV-truyền hình thực tế là tạo ra một xã hội thu nhỏ trong đó có luật chơi và tình huống nhất định, nhân vật được tuyển chọn kĩ càng, máy móc kỹ thuật được chuẩn bị sẵn sàng để có thể ghi lại những phản ứng thực tế của nhân vật đã nằm trong dự tính hoặc nếu ngoài dự tính thì chỉ rất ít. Điều này có nghĩa tất cả những diễn biến trong truyền hình thực tế đều nằm trong tính toán của người sản xuất, nôm na giống như một vở kịch mà diễn viên sẽ diễn chính bản thân họ mà không biết trước điều gì sẽ xảy ra. Qua sự giải thích theo từng đoạn khi xem các chương trình, chúng tôi hiểu được rằng để làm nên cả 1 chương trình truyền hình thực tế hấp dẫn là biết bao mồ hôi công sức và sự sáng tạo không ngừng của cả một nhóm sản xuất, có khi đến cả trăm người trong một thời gian dài, nhiều khi cả năm trời. Nhưng một khi đã bỏ công sức ra thì hiệu quả mang lại rất lớn, khán giả sẽ rất tò mò và thích thú theo dõi câu chuyện mà mình đưa ra.

    Sau một tuần xem phim, chúng tôi hồ hởi bắt tay vào xây dựng những format chương trình mới của riêng mình, trong đó có 2 format khá hấp dẫn là Nàng dâu đảo khỉ (Một chàng trai kén vợ, nhưng phải vượt qua thử thách là bà mẹ của chàng) và Mục Kiền Liên cứu mẹ (Những người con phải vượt qua thử thách để cứu mẹ dưới địa ngục). Chúng tôi phải tập trung vào 2 nhiệm vụ chính là phỏng vấn để tuyển người chơi và dựng một đoạn trailer ngắn để quảng bá cho chương trình. Khóa học kết thúc với sự thành công nhất định, khi đã manh nha đưa ra được những ý tưởng về chương trình truyền hình thực tế của Việt Nam, mang đặc điểm của văn hóa con người Việt Nam và có khả năng sản xuất được ở trên thực tế. Ngay sau đó, VTV6 đã có ý tưởng sản xuất chương trình “Sống khác”, là format đặt người tham gia vào những môi trường sống không giống bình thường. Theo những kinh nghiệm của thầy truyền dạy cộng với sự sáng tạo của ekip, chương trình đã được thực hiện và phát sóng khá thành công trên VTV6, mở ra khả năng tự sản xuất những chương trình truyền hình thực tế hấp dẫn của Đài Truyền hình Việt Nam.

    Một năm sau đó, Benoit trở lại giảng dạy tại Trung tâm đào tạo Đài THVN, nhưng với một mục đích khác. Thầy chỉ dành ngày đầu ôn lại kiến thức cho học viên, còn lại trong gần 2 tuần tiếp theo cả nhóm gần 30 người phải thực hiện cho bằng được một chương trình truyền hình thực tế khoảng 26 phút và đủ điều kiện phát sóng trên VTV. Nhiều ý tưởng được đưa ra bàn thảo, trong đó nổi bật là ý tưởng kết hợp Ẩm thực và Tình yêu. Một format hoàn toàn mới lạ nhanh chóng được hình thành: 1 cô gái khá khó tính về ẩm thực, 3 chàng trai phải nấu những món ăn trong thời gian và số tiền cố định, mục đích để làm chiều lòng cô gái. Cô gái sẽ chọn 2 người mình thích nhất qua món ăn và tiếp tục có cuộc hẹn hò với 2 người còn lại ấy ở các địa điểm khác nhau do anh ta tự sắp xếp. Anh chàng nào thuyết phục được cô gái sẽ giành chiến thắng bằng một chuyến du lịch lãng mạn cho 2 người. Tôi may mắn được phân công làm trưởng nhóm Nội dung, có nhiệm vụ viết luật chơi và kịch bản chi tiết đến từng phút cho chương trình. Ngoài ra còn có 4 nhóm khác nữa là Nhóm điều phối sản xuất (gồm 2 người làm nhiệm vụ điều phối chung), Nhóm casting (tuyển người chơi), Nhóm thực hiện (chọn địa điểm ghi hình và thực hiện ngoài hiện trường) và Nhóm hậu cần tài trợ. Các nhóm đều phải làm việc chặt chẽ với nhau và có sự trao đổi thông tin liên tục để có thể ra được một kịch bản hoàn chỉnh cuối cùng. Đây thực sự là một quá trình thai nghén vô cùng mệt mỏi nhưng lại rất thú vị bởi chúng tôi phải vận dụng hết tất cả những kĩ năng làm truyền hình mình có được để cùng tạo ra một sản phẩm chung, vừa hay, vừa dễ thực hiện trong khi chi phí tiết kiệm tối đa. Những phóng viên, biên tập viên tuy ở những kênh khác nhau của VTV nhưng khi làm việc chung thì rất nhiệt tình và sáng tạo. Tôi cảm thấy thực sự may mắn khi được làm việc chung với những con người như vậy.

    Rồi ngày ghi hình cũng đã đến. Mặc dù chỉ là một bài tập nhưng chúng tôi luôn nghĩ rằng đây là một công việc nghiêm túc và mình sẽ học được rất nhiều không chỉ từ thầy giáo mà chính từ những đồng nghiệp của mình. Vì vậy, chúng tôi đổ rất nhiều công sức để đi quay profile nhân vật, chọn những bối cảnh đẹp nhất, góc máy đẹp nhất, ấn tượng nhất. Ngày hôm sau là ngày quay chính, chúng tôi dậy từ rất sớm, chuẩn bị mọi thứ để có thể ghi hình được suôn sẻ. Trong thời tiết tháng 6 nóng như rang, chúng tôi phơi mặt ở ngoài trời để chăm chút từng tí một cho chương trình. Mâu thuẫn nảy sinh khi đạo diễn hiện trường vẫn theo tư duy làm phim tài liệu, cần hình đẹp nên đã bắt các nhân vật diễn đi diễn lại, trong khi đó là điều không được làm ở truyền hình thực tế. Thêm vào đó, chúng tôi cũng phải giải quyết những bất đồng nảy sinh khi phải điều chính chi tiết của kịch bản ngay trên hiện trường. Ba bên gồm có điều phối chung, thầy giáo và nhóm kịch bản đều có những lý lẽ riêng của mình nhưng Benoit thực sự là người bình tĩnh và thông minh. Ông là người hóa giải hết những xung đột tại nơi ghi hình và luôn tạo ra sự an tâm cho những người học bằng vốn hiểu biết đáng nể. Chúng tôi chạy đua với thời gian và chạy đua với chính mình để có thể hoàn thành mọi thứ đúng kế hoạch. 11h đêm ngày hôm đó, chúng tôi đóng máy trong sự mệt nhọc đến tận gan ruột, mồ hôi chảy tong tong mà vẫn cười vang vì niềm vui khôn xiết khi đã cho ra đời đứa con “truyền hình thực tế” đầu tiên của mình. Và dường như “ông trời” cũng đang muốn cho chúng tôi vào một chương trình truyền hình thực tế lớn hơn khi ngày hôm sau, tôi nhận được tin sét đánh: toàn bộ số băng quay ngày hôm trước đã bị mất, không tìm được dấu vết! Đây quả là một sự cố đáng tiếc mà không ai trong chúng tôi mong muốn, nhưng nó vẫn là sự thật! Chúng tôi dựng những đoạn giới thiệu nhân vật ngắn trong số băng ngày hôm trước còn lại, tự hẹn với nhau năm sau sẽ phải gặp lại để cùng nhau lấy lại những gì đã mất!

    Năm thứ ba gặp lại Benoit, tôi có cảm giác như đón một người thân trong gia đình vậy. Benoit vẫn như thế: thông minh và hóm hỉnh trong cuộc sống, và vô cùng nghiêm túc trong công việc. Do nhiều điều kiện khác nhau mà những người đã “đồng cam cộng khổ” ở khóa học trước không thể tham dự khóa học này. Vì thế, chúng tôi đã phải xoay sở nhiều hơn những năm trước để có thể ra được một format ưng ý. Tranh cãi với nhau trong suốt 4 ngày liền, chúng tôi cũng dựng lên được một hành trình khám phá của các đội chơi trên chiếc xích lô qua một số địa điểm đặc trưng của Hà Nội. Tôi lại được tín nhiệm làm trưởng nhóm Nội dung, với một nhiệm vụ nặng nề hơn là phải cùng cả nhóm viết ra chi tiết tất cả những thử thách có thể có cho các đội. Đây cũng là thử thách cho sự sáng tạo và lòng kiên nhẫn cho các thành viên trong nhóm và chính tôi. Điểm đặc biệt nhất của khóa học lần này là được chia làm 2 giai đoạn: Giai đoạn 1 gồm 6 ngày trong cuối tháng 6 (tư duy format và chia nhóm, xây dựng kịch bản) và Giai đoạn 2 gồm 10 ngày trong đầu tháng 8 (ghi hình và dựng). Như vậy chúng tôi không phải gấp gáp gói ghém tất cả trong vòng 2 tuần như trước, mà thay vào đó phải tiếp tục công việc của mình trong 7 tuần sau khi kết thúc Giai đoạn 1 để chuẩn bị cho Giai đoạn 2. Tôi nghĩ đây là một ý tưởng rất thông minh, nâng cao hơn tính chuyên nghiệp cũng như sự chuẩn bị kĩ càng để khi kết thúc Giai đoạn 2, chúng tôi có thể hoàn toàn yên tâm về chất lượng sản phẩm của mình.

    Hiện tại tôi và cả nhóm Nội dung vẫn tiếp tục đầu tư suy nghĩ và có kế hoạch cụ thể để từng bước xây dựng nên nội dung phong phú của chương trình. Hi vọng trong tháng 8 tới chúng tôi sẽ lại có một trải nghiệm đáng nhớ trong quá trình làm truyền hình của mình!

Hà Nội, tháng 6 năm 2013

Lê Hoàng LinhPhóng viên VTV4


Thư viện