Trí tuệ nhân tạo và báo chí – Bắt kịp dòng chảy hay bị ra lề (Phần 1) | Trung tâm đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ truyền hình

slideslideslide

categoryChia sẻ

Trí tuệ nhân tạo và báo chí – Bắt kịp dòng chảy hay bị ra lề (Phần 1)

VTVnet – Nói đến trí tuệ nhân tạo, nhiều người sẽ hình dung ngay đến việc máy móc thay thế con người bởi dường như chúng hoạt động hiệu quả hơn những công nhân bằng xương bằng thịt. Trí tuệ nhân tạo cũng thường khiến chúng ta liên tưởng đến những bộ phim khoa học viễn tưởng với một tương lai đáng ngại khi máy móc nổi lên để tiêu diệt loài người.

 

tri tue nhan tao va bao chi phan 1 

Thực tế, trí tuệ nhân tạo (AI) đã bám rễ trong những hoạt động thường ngày của chúng ta. Nhờ AI, Netflix có khả năng đề xuất những series phim tiếp theo mà người xem sẽ quan tâm. Trong khi đó, những ứng dụng phổ biến như Google Maps – sử dụng các thuật toán vô cùng phức tạp – sẽ đề xuất những tuyến đường hiệu quả nhất để người dùng tới địa điểm đã chọn.

Đối với các nhà báo, vấn đề không phải là liệu có sử dụng AI hay không, mà là khi nào AI sẽ trở thành một phần gắn liền với hoạt động của tòa soạn. Một số hãng tin trên thế giới đã áp dụng và phát hiện thấy rằng AI có thể mang lại rất nhiều lợi ích để nâng cao chất lượng báo chí, chứ không phải thay thế lực lượng nhà báo hiện nay.

 Từ các báo cáo về hoạt động doanh nghiệp cho đến tin tức về các giải bóng nhỏ, tự động hóa và các thuật toán đang trở thành một phần quan trọng tạo nên dòng chảy thông tin. Các nhà báo của AP, Reuters, Washington Post, New York Times, ProPublica, Forbes, Oregon Public Broadcasting, Yahoo cùng nhiều cơ quan báo chí khác đang sử dụng thuật toán để kể các câu chuyện về kinh doanh, thể thao cũng như giáo dục, bình đẳng giới, an toàn công cộng…

 Tạo lập tiêu chuẩn

 Cách đây vài năm, hãng tin Associated Press của Mỹ nhận thấy rằng cạnh tranh trên thị trường digital quá dư thừa nguồn cung đòi hỏi một cách tiếp cận mới mẻ. Với việc hơn một nửa dân số toàn cầu tiếp cận nội dung mỗi ngày, hãng tin này không những phải mở rộng quy mô phục vụ mà còn phải mang đến những dịch vụ tốt hơn.

 “Chúng tôi cần khối lượng nội dung lớn hơn để có thể mang lại nhiều lựa chọn hơn và đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của các khách hàng mua tin,” Francesco Marconi, giám đốc chiến lược kiêm đồng lãnh đạo khối AI kể lại. “Chúng tôi cũng cần phải tạo ra sự khác biệt, để tách AP khỏi tất cả các đối thủ cạnh tranh khác. AI có thể giúp chúng tôi đạt cả hai mục tiêu này.”

Bước tiến đầu tiên của AP vào lĩnh vực AI là tập trung vào vấn đề tự động hóa những công việc lặp đi lặp lại trong quá trình viết tin bài luôn theo một cấu trúc chung. Mô hình tự động hóa này chủ yếu được dùng để sản xuất thông tin tài chính hoặc tổng hợp kết quả các trận đấu thể thao với số lượng lớn.

 Trước khi bắt tay với công ty chuyên về trí tuệ nhân tạo là Automated Insights, đội ngũ 65 phóng viên kinh tế của AP chỉ có thể viết khoảng 6% báo cáo hoạt động cho 5.300 công ty Mỹ niêm yết trên sàn chứng khoán. Hai năm sau, hệ thống AI của AP có khả năng tạo ra 3.700 bài viết hoạt động quý, tức là gấp đến 10 lần.

 “Ngoài việc tăng được số lượng nội dung và lẩy ra được những thông tin ẩn giấu từ rất nhiều dữ liệu, AI có thể cải thiện các quá trình, ví như tự động tạo tag cho ảnh, tạo chú thích cho video và thậm chí điều khiển các camera để bắt những góc hình mà thông thường các phóng viên khó xử lý được,” ông Marconi nói.

Năm 2016, AP bắt đầu sử dụng phần mềm này để đưa tin về hơn 10.000 trận đấu bóng chày trong khuôn khổ Minor League trên toàn quốc. Bằng cách sử dụng dữ liệu từ các bảng kết quả, các bài viết sẽ chạy thẳng lên hệ thống chỉ vài phút sau khi tiếng còi mãn cuộc cất lên.

Bên cạnh đó, hãng tin AP cũng đã thử nghiệm với Raspberry Pi, tức là hàng loạt chiếc máy tính có khả năng lập trình một cách dễ dàng và giá rẻ, để tính toán độ rung mặt đất tại các công trường xây dựng, cấp độ âm thanh tại các sự kiện giải trí hoặc các cuộc vận động chính trị. Từ đó, các nhà báo có thể gián tiếp xác định những yếu tố quan trọng, chẳng hạn như những ca khúc được yêu thích nhất tại một buổi biểu diễn âm nhạc, những khoảng thời gian quan trọng nhất của một trận đấu thể thao hoặc những giây phút nghẹt thở tại một cuộc mít tinh.

 “Việc triển khai thành công AI trong tòa soạn sẽ giải phóng các phóng viên khỏi những công việc lặp đi lặp lại và đòi hỏi nhiều công sức,” ông Marconi nhấn mạnh. “Nó không chỉ giúp tiết kiệm thời gian và tiền bạc trong kỷ nguyên hiện nay, mà còn tìm ra những biện pháp để theo kịp với quy mô ngày càng tăng của chính bản thân tin tức.”

Thay vì mất quá nhiều thời gian làm việc quý báu vào việc giải băng các bài phỏng vấn và miệt mài nghiền ngẫm các bộ dữ liệu, giờ đây phóng viên có thể tập trung theo đuổi những phần việc quan trọng hoặc bám những vấn đề mà AI gợi ý sau quá trình phân tích. Tất nhiên, ứng dụng AI trong báo chí có rất nhiều thách thức. Theo ông Marconi, để tận dụng hết tiềm năng của trí tuệ nhân tạo trong các tòa soạn đòi hỏi nhiều kỹ năng và quá trình đào tạo. “Trí tuệ nhân tạo vô cùng phức tạp, và có nhiều cách ứng dụng vào bộ phận nội dung,” ông nói. “Giống như bất kỳ công nghệ nào, bạn càng hiểu rõ công cụ thì càng sử dụng hiệu quả.”

 Quan điểm cởi mở

Là một trong những công ty tiên phong về sáng tạo trong ngành báo in, Washington Post sớm nhận thấy AI mang lại hiệu quả như thế nào cho tòa soạn. Theo lời ông Jeremy Gilbert, giám đốc phụ trách các sáng kiến chiến lược, bất kỳ công nghệ nào có thể giúp các nhà báo hoạt động hiệu quả hơn thì đều được hoan nghênh tại đây.

 Gilbert nói ông tin rằng AI có thể mang lại cho các nhà báo những bộ công cụ và kỹ năng toàn diện để đẩy nhanh quá trình sản xuất, xác định hướng để viết tin bài và loại bỏ những công đoạn buồn tẻ.

 “Trí tuệ nhân tạo có ích với các nhà báo giống như khi họ bắt đầu biết tới máy tính cá nhân và điện thoại thông minh,” ông giải thích. “AI không thay thế cho hoạt động đưa tin và biên tập tin. Nó sẽ giúp cho các nhà báo làm tốt công việc của mình hơn và mang đến cho độc giả những tin tức mà họ muốn, theo cách thức cá nhân hơn và bao phủ được nhiều chủ đề hơn.”

 Trong hơn một năm, Washington Post đã thử nghiệm Heliograf, một công cụ tự động hóa do họ tự nghiên cứu ra với mục đích giúp thúc đẩy tốc độ, quy mô cũng như việc cá nhân hóa việc kể chuyện. Phần mềm này nhận dạng các dữ liệu liên quan, gắn kết với các câu tương ứng trong một mẫu có sẵn và xuất bản thành nhiều phiên bản của cùng một câu chuyện trên những nền tảng khác nhau. Ban đầu, tờ báo sử dụng công cụ này để viết mấy trăm tin ngắn cũng như để báo tin mới cho độc giả trong suốt quá trình diễn ra Olympic Rio 2016.

 “Các phóng viên-biên tập viên con người đóng vai trò quan trọng trong việc định hình xem những câu chuyện nào đáng đưa tin và nên kể những câu chuyện đó ra sao,” Gilbert nhấn mạnh. “Heliograf sẽ đi xa hơn nữa trong việc kể cả câu chuyện  đó.” Sau khi kết thúc Olympic, tờ báo này đã tái lặp thành công ban đầu với Heliograf trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ, khi nó giúp cập nhật hơn 500 tin bài sau mỗi 90 giây.

 “Kể cả một tòa soạn với đầy những tài năng như Washington Post thì cũng không thể đạt tần suất này,” Gilbert nói. “Ngoài ra, nó giải phóng các phóng viên khỏi những con số thống kê có sẵn để làm những việc khác. Giờ đây phóng viên có thời gian để đào sâu câu chuyện – chẳng hạn để có những cuộc phỏng vấn hay hơn và phân tích tin tức kỹ lưỡng hơn.”

 Kể từ đó, Washington Post đã tăng cường sử dụng Heliograf để đưa tin về tất cả các trận bóng đá học sinh trung học thuộc khu vực Washington, D.C. mỗi tuần. Heliograf cũng tự động viết những bài về cá nhân các cầu thủ và các đội bóng trong suốt mùa giải.

 Ảnh hưởng tích cực của AI còn thể hiện rõ trong bộ phận kiểm duyệt comment của Washington Post. Do lượng truy cập báo quá lớn, không phải là chuyện hiếm khi chỉ trong vòng vài phút, một bài viết có thể thu hút hàng trăm lời bình luận của độc giả. Để xử lý vấn đề này, nhóm kỹ sư của báo đã phát triển Modbot, sử dụng tính năng máy học để lọc và xác định xem những comment nào cần phải kiểm duyệt, rồi phê duyệt hoặc xóa comment dựa trên quy định của báo.

  Giám đốc các dự án tin tức kỹ thuật số Greg Barber kể lại rằng trước đây các nhân viên phụ trách kiểm duyệt comment phải mất ít nhất một phần tư thời gian làm việc để duyệt những bình luận mà “nói chung là ổn.” Nguồn chủ yếu của những comment vi phạm quy định là từ những tài khoản mới lập.

 “Trước đây chúng tôi mất quá nhiều nguồn lực,” ông nói. “Nhờ Modbot, giờ đây chúng tôi có một dịch vụ có thể kiểm tra và chấm điểm từng comment, do vậy các nhân viên kiểm duyệt có thể tập trung vào những bình luận có nội dung sâu sắc, hoặc có rắc rối lớn nhất, hoặc những comment mà Modbot không phân tích được – những nhiệm vụ cần có sự đánh giá quan trọng của con người chứ không đơn giản chỉ đóng vai trò chốt chặn.”

 Trong khi đó, Washington Post tiếp tục tìm kiếm khả năng sử dụng công nghệ AI của chính Amazon để phát hành tin tức theo những cách thức phi truyền thống. Hồi đầu năm 2017, báo này đã triển khai một chương trình thử nghiệm mùa hè, theo đó họ sử dụng Amazon Polly để chuyển các bài viết thành các bài đọc. Trong vòng 1 tháng, độc giả mobile có thể chọn cách nghe thay vì đọc nội dung. Người dùng có thể chọn tới 4 bài một lần khi tham gia thử nghiệm này.

 Theo Joe Price, quản lý sản phẩm, nhóm của ông đã chuyển hơn 150 bài báo sang dạng âm thanh theo các mục nhất định như kinh doanh, lối sống, công nghệ và giải  trí. “Một số độc giả rất thích tương tác với nội dung âm thanh và chúng tôi nhận thấy hiệu quả lớn hơn mong đợi khi chuyển từ văn bản sang âm thanh như vậy,” ông nói. “Chúng tôi đang theo dõi sát sao xem các công nghệ chuyển văn bản sang âm thanh như Polly phát triển ra sao và tiếp tục tìm kiếm các cách thức phục vụ những độc giả trung thành của Washington Post muốn nghe tin hơn là đọc.”

  

Theo Special.vietnamplus.vn

VTVnet

Thư viện